De toekomst is aan de zin'ner

De toekomst is aan de zin’ner, laten we het over ‘m hebben. Eenpitters heten al een tijdje zzp’ers, zelfstandigen zonder personeel. Kennelijk een handige fiscaal-juridische term, maar verder zegt het niet zoveel. De zzp’er lijkt vooral goed om de werkloosheidcijfers te maskeren; hij vangt de ergste klappen op, maar komt in de statistieken van het cbs niet voor. De economische crisis versnelt de tweedeling tussen vaste krachten met een goede sociale positie en een groeiende groep flexwerkers in een sociaal niemandsland, aldus het nrc afgelopen weekend. Onder die flexwerkers steeds vaker de zzp’er tegen wil en dank. In haar column in het Financieële Dagblad heeft Aimee Lips het al smalend over de zzb’er, de zelfstandige zonder baan, wiens opgepoetste cv eindigt in een reorganisatie.
Even verderop in dezelfde nrc voorspelt hoogleraar financiële geografie Ewald Engelen dat Europa en met name Nederland helemaal gaat vastlopen op dit soort vraagstukken. Doordat verwende loonwerkers zich terugtrekken in radicaliserende vakbonden die zich ontpoppen als agressieve belangenbehartiger van, voor en door verwende witte oude mannen” die eisen dat hen alles toekomt wat hen ooit is beloofd (goede pensioenvoorzieningen bijvoorbeeld), vluchten hoogopgeleide mensen naar nieuwe economieën in Singapore, Brazilië of China.
In zijn blog pleit Ben Tiggelaar ervoor het werken als zzp'er fiscaal en juridisch echt makkelijk en leuk te maken. “En durf werken in loondienst minder leuk te maken,” zo voegt hij eraan toe. “Wie een ondernemend land wil, moet zorgen dat de keuze voor het ondernemerschap minstens net zo logisch, eenvoudig en aantrekkelijk wordt, als het kiezen voor een vaste baan.”

De discussies vinden plaats tegen de achtergrond van de fundamentele keuzes die gemaakt moeten worden naar aanleiding van de massale hoeveelheid geld die naar de banken is gesmeten om de financiële crisis te bezweren. Duidelijk is dat de loondienst als allesoverheersende manier om arbeid te regelen naar de achtergrond aan het raken is. Loondienst staat gelijk met intensieve menshouderij. Zelfstandigheid aan vrijheid en zingeving.
Laten we daarom zorgen dat dit 21e eeuwse alternatief voor de 20e eeuwse loondienst snel sterker en beter wordt. Een beetje door de dingen beter voor ze te regelen (waar vooral de overheid naar moet kijken), maar vooral door de zelfstandigen in staat te stellen zelf hun zaakjes beter vorm te geven.

In een aparte groep op deze site is de discussie geopend. Er zijn vier voorzetten, gegeven tijdens de netwerkbijeenkomst van DeLimes op 12 februari in Zwammerdam. Ze beginnen met een filmpje en een kort verslag.

Hieronder nog eens de uitnodigingstekst voor die bijeenkomst.

Laten we de term zzp’er maar eens afschaffen. Hij komt toch in de statistieken van de crisis-ellende niet voor. En bovendien, zelfstandige zonder personeel is maar een fiscaal-juridische term. Laten we hem/haar daarom op 12 februari, tijdens onze netwerkmiddag in Zwammerdam, maar eens omdopen. In zin’ner. Zin'ner staat voor zelfstandige in een netwerk.
De zin’ner onderscheidt zich omdat hij zinvol wenst bezig te zijn, zin heeft in wat-ie doet. Omdat zingeving een centrale plek heeft (organisaties mooier maken bijvoorbeeld), verbindt hij zich op dit overstijgende doel met andere zin’ners. Ook praktisch heeft dat zin, want zo organiseert de zin’ner dat hij in de samenwerking zijn beste krachten kan inzetten. En zo organiseert hij dat hij slagkracht levert, wat weer zinnig is in relatie tot het realiseren van dat overstijgende doel. Eigenlijk is de zin’ner de vergrotende trap van zin.
Maar hoe doe je dat precies, zo’n netwerk van zin’ners organiseren? In organisaties is dat duidelijk; je metselt een structuur (hokjes), legt vervolgens verbindingen aan tussen die hokjes (zet bijvoorbeeld een telefoon op het bureau) en zoekt er vervolgens competenties bij. En gaan we het daarna weleens over motivatie hebben.
In een netwerk werkt dat exact andersom. Daar begint het met passie, met de wil het verschil te maken. Daarna vinden we manieren om met elkaar in verbinding te blijven (netwerkbijeenkomsten, web 2.0). En als we dan samen iets tot stand gaan brengen, doen we dat met een paar handzame afspraken en met een minimum aan structuur.

Daarover willen we het 12 februari hebben. Want het klinkt wel leuk, in de praktijk is het een heel gedoe. Hoe organiseert de zin’ner zich? Wat zijn minimale spelregels als je een netMerk wilt zijn zoals DeLimes? Hoe ga je om met ouderwetse structuren in je kop, zoals de tegenstellingen werkgever-werknemer, opdrachtgever-opdrachtnemer? En tenslotte: wat is de minimale interventie om ons eigen netMerk naar het naasthogere niveau te tillen?